ऑनलाइन सेवा वाढल्यामुळे काम सोपे झाले आहे, पण बनावट calls, fake links आणि screen-sharing scams देखील वाढले आहेत. काही मूलभूत नियम पाळल्यास अनेक धोके टाळता येतात.
OTP आणि UPI PIN मध्ये फरक समजा
OTP एकदाच वापरला जाणारा verification code असतो. UPI PIN हा payment authorize करण्यासाठी वापरला जातो. UPI PIN, ATM PIN, card CVV आणि internet banking password कोणत्याही service centre, customer care किंवा परिचित व्यक्तीलाही सांगू नका.
पैसे मिळवण्यासाठी UPI PIN टाकावा लागत नाही
कुणी “तुम्हाला पैसे पाठवत आहे, PIN टाका” असे सांगितल्यास सावध राहा. PIN टाकल्याने साधारणपणे तुमच्याकडून payment authorize होते. UPI app वर request चे नाव आणि amount वाचा.
QR code scan करण्यापूर्वी कारण समजा
QR code scan केल्यानंतर payment screen उघडत असेल तर beneficiary नाव आणि amount तपासा. “Refund मिळेल” म्हणून अनोळखी QR scan करून PIN टाकू नका.
Screen sharing apps बद्दल सावध रहा
Remote-access किंवा screen-sharing app install करण्यास सांगणाऱ्या अनोळखी callers वर विश्वास ठेवू नका. अशा app मुळे तुमच्या screen वरील banking information दिसू शकते.
KYC link अधिकृत आहे का तपासा
SMS/WhatsApp वर आलेली short link उघडण्यापूर्वी sender आणि domain तपासा. शक्य असल्यास bank/department ची official app किंवा website स्वतः type करून उघडा.
Browser मध्ये lock icon म्हणजे सर्वकाही सुरक्षितच असे नाही
HTTPS connection सुरक्षित असू शकते, पण बनावट website ला देखील HTTPS असू शकते. Domain spelling, brand name आणि page content तपासा.
Shared computer वापरल्यानंतर logout करा
Email, banking portal किंवा document service वापरल्यानंतर logout करा. Downloads folder मधील sensitive files delete करा आणि browser मध्ये password save करू नका.
फसवणूक झाल्यास विलंब करू नका
Bank/UPI provider ला त्वरित contact करा आणि उपलब्ध अधिकृत cybercrime reporting channel वापरा. Transaction details, screenshots आणि phone numbers जतन करा.